Hz. Muhammed(s.a.v)’in Ramazan Sünnetleri

Ramazan ayında dua okumak, namaz kılmak, zekat vermek ve oruç tutmak farzdır. Bu farzların dışında bir de Peygamber Efendimizin sünnetleri mevcuttur.

  1. Peygamber efendimiz her zaman akraba ve yaşlı ziyaretlerine önem vermiştir fakat özellikle Ramazan’da hasta ve yaşlılara yaptığı ziyaretleri artırdığı bilinir. Ayrıca kendi yaptığı ziyaretlerin yanında diğer müminleri de akraba ziyaretlerine teşvik ederdi.
  2. Ümmetine zekat konularında tavsiyelerde bulunur,fakirlerin ihtiyaçlarının giderilmesini sağlardı.
  3. Her zaman olduğu gibi Ramazan ayında da bol bol Kur’an-ı Kerim okurdu.
  4. Tek başına ya da cemaatle birlikte teravih namazı kılardı.
  5. Sahur ve iftarda karnını çok doyurmaz, genelde hurma yeyip su içer,sahura mutlaka kalkardı. Sahurla ilgili bir hadisinde “Sahura kalkmak aynı zamanda o günkü Ramazan orucuna niyettir.” buyurmuştur.
  6. Ramazanın son on gününde dünya ile alakasını keser ve camiye giderek kendini ibadete verirdi.Hazret-i Aişe (r.a) rivayetlerine göre “Efendimiz (s.a.v) vefat edene kadar Ramazan’ın son on gününde itikafa girmiştir. Vefatından sonra eşleri itikafa girmeye devam ettiler.”

 

Orucu Bozan Durumlar

Orucu bozan durumlar sadece kaza gerektiren ve hem kaza hem kefaret gerektiren durumlar olmak üzere ikiye ayrılır.

Hem Kaza Hem Kefaret Gerektiren Durumlar

  •  Cinsel ilişkide bulunmak.
  • Yemek, içmek veya ilaç yutmak.
  • Boğaza kaçan yağmur, dolu ve kar suyunu isteyerek yutmak.
  • Tütün içmek, başkasının içtiği sigara dumanını bilerek içine çekmek.
  • Susam tanesi kadar bir şeyi ağzına alıp yutmak veya çiğneyerek yemek.
  • Azıcık tuz yemek. (Çok tuz yemek ise, sadece kazayı gerektirir.)
  • Zevcesinin veya sevdiği bir kimsenin tükürüğünü, ağız suyunu yutmak.

Bu maddelerin kefaret gerektirme sebebi bedenin beslenmesi veyahut zevk ve lezzet almasından dolayıdır.

Sadece Kaza Gerektiren Durumlar

  • Tedavi veya gıda maksadıyla dahi olsa, serum da iğne yaptırmak gibi orucu bozar ve kaza gerekir. Kefaret gerektirmeme nedeni ağızdan verilmediği içindir.
  • Abdest alırken su çekme esnasında boğaza, buruna veya genze yanlışlıkla suyun kaçması.(Hanbeli mezhebinde bozmaz)
  • Unutarak yeyip içtikten sonra, orucum bozuldu diyerek bilerek yeyip içmek. Peygamber (s.a.v.), “Bir kimse oruçlu olduğunu unutarak yer, içerse orucunu tamamlasın, bozmasın. Çünkü onu, Allah yedirmiş, içirmiştir.” buyurmuştur. Unutarak yiyip içen kimse, oruçlu olduğunu hatırlarsa hemen ağzındakileri çıkarıp ağzını yıkamalı ve orucuna devam etmelidir.
  • Astım spreyi kullanmak.
  • Kulağın içine ilaç damlatmak, kulağı ilaçlı suyla yıkamak.
  • Dişi kanayanın ağzındaki kanı yutması veya tükürükle eşit miktarda karışık kanı yutması
  • Dişlerin arasında kalan nohut kadar şeyi yutmak.
  • Fitil kullanmak.
  • İmsak vaktinden sonra niyet edenin, gün içinde orucunu kasten bozması
  • Denize girince veya gusül alırken makattan su girmesi (Hanbeli mezhebinde bozmaz)
  • Lavman yaptırmak (Maliki mezhebinde bozmaz)
  • Seferde kasten orucunu bozana kefaret gerekmez, sadece kaza gerekir. Çünkü seferde oruç tutmak farz değildir.
  • İsteyerek, zorlayarak ağız dolusu kusmak
  • İmsak vaktinin bittiğini bilmeden yeyip içmek
  • Güneş battı zannederek orucunu bozmak
  • Bayılanı ayıltmak için veya uyuyan kişinin ağzına su akıtmak

 

Fitre İle İlgili Bilinmesi Gerekenler

Halk arasında fitre diye bilinen fıtır sadakası (sadaka-i fıtır); oruç tutup bayrama ulaşmanın bir şükrü olarak; dinen zengin olup Ramazan ayının sonuna yetişen Müslümanın, belirli kimselere vermesi vacip olan bir sadakadır. Borcundan ve asli ihtiyaçlarından fazla olarak nisap miktarı mala sahip olan her Müslüman’a fitre vermek vaciptir. Fitre, Ramazan orucunun farz kılındığı hicretin 2. yılı Şaban ayında, zekattan önce meşru kılınmıştır. Yoksulların ihtiyaçlarını gidermeye ve onların da bayram sevincine katılmalarına bir yardımdır. Abdullah İbn Ömer’den rivayet edildiğine göre: “Hz. Peygamber fitrenin, insanlar Bayram Namazı’na çıkmadan önce verilmesini emretmiştir”

Günümüzde fitre miktarının belirlenmesinde, kişinin bir günlük normal gıda ihtiyacını karşılayacak miktarın ölçü alınması daha uygundur. Kişi dinen zengin sayılanlara, usulüne (anne, baba, dedeler ve nineler), çocuklarına, torunlarına ve eşine fıtır sadakası veremez. Fitreler bir fakire verilebileceği gibi, birkaç fakire de dağıtılabilir fakat bir kişiye verilen miktar bir fitreden az olmamalıdır. Fitre yükümlünün bulunduğu yerdeki yoksullara verilmelidir. Başka yerlere gönderilmesi mekruhtur. Diyanet işleri 2019 fitre bedelini 23 TL olarak belirlemiştir.

Fitrenin verilebileceği kişiler ayet-i kerimede şu şekilde açıklanmıştır. “Sadakalar (zekatlar), Allah’tan bir farz olarak ancak fakirler, düşkünler, zekat toplayan memurlar, kalpleri İslam’a ısındırılacak olanlarla (özgürlüğüne kavuşturulacak) köleler, borçlular, Allah yolunda cihad edenler ve yolda kalmış yolcular içindir. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.” (Tevbe,60)

Sahur Duası

Geceleri ertesi gün oruç tutmak için kalkılan zamana “sahur”, bu zamanda yenilen yemeğe de “sahur yemeği” adı verilir. Ramazan ayında mümkün olduğu kadar sahur yapmaya gayret etmemiz gerekir. Sahurda yediğimiz yiyecekler sayesinde ertesi gün oruç tutmamızın kolaylaştığı gibi sahura kalkanların Allah’ın rahmetine ve meleklerin duasına mazhar olacağı belirtilmiş ve sahur yemeği aynı zamanda “mübarek gıda” olarak nitelenmiştir. Peygamber efendimiz (s.a.v), sahura kalkmış ve bunu ümmetine de tavsiye etmiştir bu nedenle sahur yapmak sünnettir. Sahur yemeğinin fazileti hakkında Peygamber Efendimiz ’in bazı hadisleri vardır;

“Bir yudum su ile dahi olsa sahur yapınız.”

“Sahur yemeği yiyin, zira sahurda bereket vardır.”

“İftarı acele ediniz; sahuru geciktiriniz!..”

Efendimiz (s.a.v), Ramazanda sahura kalkmayı ve iftarda acele etmeyi tavsiye etmiştir.

“Gündüzün orucuna sahur yemeği ile gecenin ibadetine de öğle uykusu ile yardımcı olunuz!” buyurmuştur.

Sahurun bizler için pek çok faydası vardır. Öncelikle sahur yapmak gündüz tutulacak oruç için kuvvet kaynağı olur. Ayrıca sahur vakti, ibadete teşvik eder çünkü sahura kalkınca namaza da hazırlık yaparız. Sahur vaktinde sema kapıları açılır, rahmet iner ve dualar kabul edilir.

Peygamber efendimiz (s.a.v) sahurda şöyle dua ederdi; “Ey bu gecenin ve biraz sonra oIacak sahurun Rabbi oIan AIIah’ımız.. Bizi iftarIara ulaştırırken günahlarımızdan arınmış oIarak orucumuzu açmayı nasip eyIe… Amin…”.

Ayrıca sahurda Kadir Suresini ve şu duayı okumak da faziletlidir.

“Ya mefzei inde kurbetiy, veya ğavsi inde şiddeti, ileyke fezi’tu ve bike isteğestu, ve bike luztu la eluuzu bi sivake vela etlubu’l ferece illa minke, fe eğisni ve ferric enni, ya men yekbelu’l yesire ve ye’fu eni’l kesiri, ikbel minni’l yesire, ve’fu enni’l kesire, inneke ente’l ğafuru’r Rahim, Allahumme inniy es’eluke iymanen tubaşiru bihi kalbi, ve yakinen hetta a’leme ennehu len yusiybeni illa ma ketebte liy, ve razzini mine’l ayşi bima kasemte li, ya erheme’r rahimin. Ya uddeti fi kurbeti veya sahibi fi şiddeti ve ya veliyyi fi ni’meti ve ya ğayeti fi rağbeti ente’s satiru avreti, ve’l aminu rev’eti ve’l mukiylu asreti, feğfir li ğatieti ya erheme’r rahimin.”

“Ey bela ve sıkıntı zamanında sığınağım ve ey zorluk zamanında imdadım! Sana yalvarıp yakarıyorum. Senden imdat diliyor ve Sana sığınıyorum, başkasına değil. Sıkıntı ve zorluklardan çıkışı ancak Senden diliyorum. O halde imdadıma yetiş ve beni sıkıntılardan kurtar. Ey az ameli kabul edip, çok günahı affeden! Benim az amelimi kabul et ve çok günahımı bağışla. Şüphesiz sen bağışlayan ve merhametlisin.Allah’ım! Senden kalbimle birleşen bir iman diliyorum ve birlikteliğinde ancak bana yazdığın şeylerin ulaşacağına kanaat getirebileceğim bir yaqin istiyorum. Ey merhametlilerin en merhametlisi! Hayatımda bana kısmet ettiğin şeylere beni razı kıl. Ey sıkıntılı anımda birikimim, zorluk zamanımda yaverim, nimetli günümde velinimetim, rağbet ve iştiyakımın doruk noktası olan Rabbim! Sensin kusurumu örtecek, korkumu emniyete çevirecek ve sürçmemi affedecek olan. O halde benim hatamı bağışla. Ey merhametlilerin en merhametlisi.”

 

.

 

Teravih Namazı

Arapçada “terviha” kelimesinin çoğulu olan teravih, sözlükte rahatlatmak, dinlendirmek anlamlarına gelir. Ramazan ayına mahsus olan bu namaz yatsı namazı kılındıktan sonra başlar ve sabah namazı vaktine kadar devam eder. Teravih namazı vitirden önce ve ya vitirden sonra kılınabilir. Fakat teravih namazını önce kılıp vitir namazını sonra kılmak daha uygundur. Teravih namazı, orucun değil Ramazan ayının sünnetidir. Bu sebeple oruç tutmayan hasta ve yolcular da Teravih kılabilir.

Teravih namazının kılınmaya başlamasını Hz. Aişe(r.a) validemiz şöyle anlatır:

“Ramazan’da bir gece Efendimiz mescitte Teravih namazı kıldı. İnsanlar da ona tabi olarak namaz kıldılar. İkinci gece yine kıldı, o gece cemaat çoğaldı. Daha sonra üçüncü veya dördüncü gece cemaat toplandı, fakat Efendimiz mescide çıkmadı. Sabah olunca: «‒Gece toplandığınızı gördüm, ama Teravih namazının size farz kılınmasından korktuğum için çıkıp size teravih kıldırmadım.» buyurdular.

Teravih Namazının Kılınışı

Teravih namazını dört rekatta bir selam vererek kılmak caizdir fakat iki rekatta bir selam vererek kılmak daha faziletlidir. Her dört rekatın sonunda bir miktar oturup dinlenmek uygundur. Bu dinlenmelerde tehlil (la ilahe illallah) demek ve salavat ile meşgul olunması uygundur.

56